وێژە

بیرۆکە سەرەکیەکان لە شانۆنامەی هاملێت دا

گومان و نەبوونی دڵنیایی

ئەو شتەی هاملێت لە شانۆنامەکانی دیکە وا لە سەر بابەتی تۆڵە کردنەوە نووسراون، یان تەنانەت لە هەموو شانۆنامەکانی پێشوو جیا دەکاتەوە، ئەوەیە کە بەردەوام ئەو شتەی چاوەڕوانین ڕوو بدات بە تایبەت ئەو شتانەی پەیوەندیان بە هاملێتەوە هەیە، بەردەوام دوا دەخرێن و ڕوو نادەن؛ لە بەر ئەوەی هاملێت هەوڵ دەدات سەبارەت بە بڕیارەکانی بە دڵنیاییەکی زۆرتر و زانیارییەکی ڕوونتر بگات. ئەم شانۆنامەیە پرسیارێکی زۆر دەخاتە ڕوو، پرسیارگەلێک کە شانۆنامەکانی دی لێی دەگەڕێن و بێ ئەوەی گومانی لێ بکەن بە شتێکی ئاسایی و درووستی دادەنێن. دەکرێ زانیارییەکی ڕوونمان لە سەر تارمایی هەبێت؟ تارمایی هەر ئەو شتەیە کە دەبینرێ یان لە ڕاستیدا گێچەڵێکە و مرۆڤ دەخەڵتنێ؟ تارمایی زانیارییەکی درووستی لە سەر مەرگی خۆی هەیە، یان تارماییەکە خۆیشی خەڵەتێنراوە و لە ڕاستی و واقیعەکە تێنەگەیشتوە؟ لە ئاست و ڕێبازی زەمینی دا، ئێمە چۆن دەتوانین زانیارییەکی درووست و بێگومانمان لە سەر تاوانێک هەبێت کە هیچ شایەت و گۆڤانێکی نیە؟ هاملێت دەتوانێ لە ڕووی هەڵسووکەوتی کلۆدیووس بگات بە ناخی و لە باروودۆخی دەروونی وی تێبگات؟ ئەگەر واش بێت، دەتوانێت بە ڕوانین بۆ باروودۆخی دەروونی کلۆدیووس تێبگات کە بە ڕاستی ئەو چی کردووە؟ کلۆدیووس یان بینەر بە دیتنی هەڵسووکەوتی هاملێت و بیستنی وتارەکانی دەتوانن لە باروودۆخی دەروونی و ئەو شتەی لە مێشکیدایە تێ بگەن؟ دەتوانین دڵنیا بین کە کردەوەکانمان هەر ئەو کاردانەوانەیان دەبێت کە خۆمان دەمانەوێ؟ هەموو شتێک سەبارەت بە ژیانی پاش مەرگ دەزانین؟

خەڵکانێکی زۆر شانۆنامەی هاملێت بە شانۆنامەیەکی ئاڵۆز و ناڕوون دەزانن کە پاڵەوانەکەی ناتوانێ بە درووستی بڕیار بدات. هاملێت شانۆنامەیەکە پێمان نیشان دەدات ناڕوونیەکی زۆر لە ژیاندا هەیە و ژیان لە سەری ئەم ناڕوونی و لێڵاییانە دامەزراوە، پێمان نیشان دەدات کاتێک دەمانەوێ کارێک بکەین یان کردەوەی کەسێکی دی هەڵسەنگێنین، چ شتگەلێک هەیە کە تێ نەگەیشتووین بەڵام بە درووستیان دادەنێین.

ئاڵۆزی کردەوەکان

بیرۆکەی کردەوە پەیوەندیەکی ڕاستەوخۆی هەیە بە بیرۆکەی دڵنیاییەوە. چۆن دەکرێ بۆ گەیشتن بە ئامانجێکی دیاریکراو، کردەوەیەکی ژیرانە و گونجاو و کاریگەرمان هەبێت؟ لە هاملێتدا ئەم پرسیارە کە کردەوەکانمان دەبێ چۆن بن، بێجگە لە تێڕامانێکی لۆژیكی و ژیرانە و هەبوونی دڵنیایی و بێگومانی، پەیوەندیەکی قووڵی بە هەست و ئەخلاق و دۆخی دەروونی کەسایەتیەکانیشەوە هەیە. وا دیارە هاملێت خۆیشی دڵنیا نیە کە بتوانێ بە شێوەیەکی ئامانجدار و چاودێرانە بڕیار بدات و ئیش بکات. کاتێک بڕیارێک دەدات، بە توندوتێژی و بێباکی و کوێرانە جێ بە جێ دەکات. کەسایەتییەکانی دیکە زۆر کەمتر لە هاملێت سەبارەت بە کردەوەکانیان بیر دەکەنەوە بۆیە هەست بە ئازارێکی ئەوتۆ ناکەن بەرامبەر بەوەی ئاخۆ کردەوەیەکی کاریگەر و شیاویان بووە یان نا. ئەوان ئەو جۆرە وا بە باشی دەزانن و هەست دەکەن باشە، هەروا ئیش دەکەن و بڕیار دەدەن. بەڵام لە هەندێک ڕوانگەوە کەسایەتی ئەوان دەیسەلمێنێ کە هاملێت ڕاست دەکا، چونکە تەواوی کردەوەکانی ئەوان بێئەنجام دەردەچن. کلۆدیووس، شاژن و تاجی پاشایەتی بە توندووتێژییەکانی بە دەست دەهێنێ بەڵام ویژدانی ئازاری دەدات. ڕووبەڕووی مەترسیگەلێک دژ بە دەسەڵاتی دەبێتەوە (دوایش لە ئەنجامدا دەمرێ). لێیرتیس ڕێک دەکەوێ کە هیچ شتێک ناتوانێ بەر بڕیارەکەی بۆ تۆڵە سەندنەوە بگرێت، بەڵام هەر زۆر زوو دەکەوێتە ژێر کاریگەری کلۆدیووس و لە پێناو ئامانجەکانی پاشادا ئیش دەکات. لە کۆتایشدا بە شمشێرە ژەحراویەکەی خۆی دەمرێت.

نهێنی مەرگ

لە پاش کوژرانی باوکی، هاملێت گیرۆدەی بیرۆکەی مەرگ دەبێت و چەمکی مەرگ مێشکی داگیر دەکات. بە درێژایی شانۆنامەکە لە ڕوانگەیەکی زۆرەوە لە مەرگ ڕادەمێنێ. هاملێت لە بەشی مەعنەوی پاش مەرگ ڕادەمێنێ، ئەو شتەی لە تارمایەکەدا پێک هاتووە. هەروەها لە پاشماوەی جەستەی مردووەکان وەکوو کەلەسەری یووریک و لاشەی مردووەکانی گۆڕستانیش ڕادەمێنێ. بە گشتی، مەرگ پەیوەندیێکی قووڵی هەیە بە بیرۆکەی ڕۆح و ڕاستی و گومانەوە، بۆ ئەوەی مەرگ لەوانەیە وەڵامی قووڵترین پرسیارەکانی هاملێت بداتەوە و بە یەکجاری کۆتایی بێنێ بە کێشەکانی سەبارەت بە تێگەیشتن لە ڕاستیەکانی جیهانێکی ناڕوون و پڕ لە گومان. مەرگ هۆی تۆڵە سەندنەوەیە و ئەنجامیشیەتی، پەیوەندیەکی زۆری بە تۆڵە و دادەوە هەیە. کوژرانی پاشا هاملێت بە دەستی کلۆدیووس سەرەتا و دەستپێکی خواست و ئارەزوی هاملێتە بۆ تۆڵە کردنەوە و مەرگی کلۆدیووس کۆتایی بەو ئارەزووە دێنێ.

پرسیار لە سەر مەرگی خۆی، دەچێنە ناخ و دەروونی هاملێتەوە، بەردەوام بیر دەکاتەوە ئاخۆ لەم جیهانە پڕ لە ئازارەدا خۆکوژی ڕەوایە یان نا؟ ئازار و نەهامەتی هاملێت ئەوەندەیە کە بەردەوام ئاواتەخوازی مەرگە تاکوو لە ئازارەکانی ڕزگاری بێت بەڵام ترسی ئەوەی هەیە ئەگەر خۆی بکوژێت، بۆ هەتاهەتایی لە دۆزەخدا بمێنێتەوە و ئازار بچێژێ، چونکە ئایینی مەسیحیەت خۆکوژی قەدەغە کردووە. لە تاکبێژییە زۆر ناسراوەکەیدا کە دەڵێت ‘بوون یان نەبوون…’ هاملێت بە شێوەیەکی فەلسفی بەو بیر و بڕوایە دەگات کە هیچ کەسێک ئەم ئازارەی ژیان هەڵنابژێرێت ئەگەر لەوەی ڕەنگە پاش مەرگ بێتە دی نەترسابایە. هەر ئەم ترسەیە کە وا دەکات تێڕامانە ئەخلاقییە ئاڵۆزەکان تێکەڵ بە بڕیارەکان و کردەوەکان بن.

نەتەوە وەکوو جەستەیەکی ناساغ

لە هاملێت دا هەموو شتێک پەیوەندی بە یەکەوە هەیە. وەکوو پەیوەندی بەختیاری بنەماڵەی پاشا و تەندرووستی وڵاتێکی یەکپاڕچە. پەردە سەرەتاییەکانی شانۆنامەکە هەستی پەرێشانی، پەشۆکاوی و ترسێک دەکۆڵێ کە گەیشتنی دەسەڵات لە سەرۆکێک بۆ سەرۆکێکی دیکە دەگرێتە بەر. بە درێژایی شانۆنامەکە، کەسایەتییەکان پەیوەندیێکی ڕوون لە نێوان یاسا و ئەخلاقی سەرۆکێک و تەندرووستی نەتەوەیەک پیشان دەدەن. دانیمارک بەردەوام بە جەستەیەک دەشوبهێنرێ کە بە هۆی لە کیس چوونی ئەخلاقی کلۆدیووس و گێرتروود نەخۆش کەوتووە. زۆر لە چاودێرەکان دەرکەوتنی تارمایەکە بە پێشبینیەکی سەرسروشتی دەزانن کە ئاماژە بەوە دەکات ‘شتێک لە وڵاتی دانیمارکدا تێکچوە’. پاشا هاملێتی مردوو وەک سەرۆکێکی بەهێز و ڕاستبێژ پیشان دەدرێ کە لە ژێر سەرۆکایەتی و پاسەوانی ئەودا، وڵات تەندروستیێکی باشی هەبووە بەڵام کلۆدیووس سیاسیەکی بەدڕەوشت و خراپە کە دانیمارکی بۆ تێر کردنی ئارەزووەکانی خۆی دەوێ. لە کۆتایی شانۆنامەکەدا، هێزی فۆرتینبراس بۆ بەڕێوەبردنی وڵات، ئەوە دەگەینێ کە دانیمارک لە داهاتوودا جارێکی دی بەهێز دەبێتەوە.

سەرچاوە: Spark Note

0 0 vote
Article Rating

ئەگەر لە هەر گۆڤار، ماڵپەڕ، وێبلۆگ، تۆڕە کۆمەڵایەتیەکان یان هەر شوێنێکی دیکە لەم بابەتە کەڵکتان وەر گرت، تکایە ئاماژە بە سەرچاوەکەی بکەن و بنووسن «سەرچاوە: ماڵپەڕی شانۆڤان»

بە ئەندام بوون
ئاگادار بوونەوە لە
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x