وێژە

تێبینیێک لە سەر شانۆنامەی چاوەڕوانی گۆدۆ

چاوەڕوانی گۆدۆ
نوسەر: ساموێل بێکێت
ساڵ: 1953

شەڕی مرۆڤ لەگەڵ خۆیدا

چاوەڕوانی گۆدۆ، چاوەڕوانی مرۆڤە بۆ ئەوەی ژیان ئاڵۆزی و نهێنیەکانی خۆی شێ بکاتەوەو نهێنیەکانی دەر بخات. پەیوەندی مرۆڤە لەگەڵ دەرون و ویژدانی خۆیدا. نامرۆڤایەتی ئینسان بەرانبەری خۆی. پرسیارە لە مەعنا و واتاکان. مەعنایەک هەیە؟ گەڕان بە شوێن وەڵامەکاندا کارێکی ڕەوایە؟ یان ئەشێ هەتا بۆمان دەکرێ هەر وا کوێرانە بەرەو پێش بچین و تەنیا بۆ پشودانێکی کورت جار جارێک ڕاوەستین؟ چونکە وەڵامەکان وەکو گۆدۆ هیچکات دەرناکەون، بیر و کردەوەکانی ئێمەش هیچ لەم بابەتە ناگۆڕێ.

گەرچی لە ڕوکاری بەرهەمەکەدا وا دیارە کە چاوەڕوانی گۆدۆی بێکێت شانۆنامەیەکی تراژیدیی-کۆمێدیە سەبارەت بە دو کەسی هەژارو دەربەدەر کە چاوپێکەوتنێکیان هەیە لەگەڵ دو پیاوی گێژ و وڕ و خەمباری دیکە، بەڵام بە بڕوای من بێکێت ویستویە سەبارەت بە کێشەو و جەنگی مرۆڤ لەگەڵ خۆیدا بنوسێت.

ئێستراگۆن کە گرنگ ترین شت بەلایەوە ئەوەیە کە پۆستاڵە تەنگ و بۆگەنەکانی لە پێ دەر بێنێ، ژیانی بە هەموو زەحمەت و برینەکانیەوە قەبوڵ کردوە. دەڵێی بڕوای بەوەیە کە پێویستە لە گەڵ ئەو شتانە وا ژیان بۆمانی دەخولقێنێ و لە ڕیگاماندا توشیان دەبین بە بێ جوڵە و مشتو مڕێ ڕێک کەوین و بەرەنگاریان نەبینەوە. گەر وامان کرد، لە ئاکام دا ژیان خۆی هەمو شتێک جێ بەجێ دەکات. بۆچی کاتی خۆمان لە کیس بدەین لە پێناوی هەوڵدان بۆ گۆڕینی ژیان بۆ ئەو شێوەیە کە دەمانەوێ. بۆچی دژایەتی شتێک بکەین کە نەگۆڕە؟ ئەگەر بڕیار بێ کە ژیان هێرش باتە سەرمان، ڕەنگە هەر بە هەمان شێوە بڕیار درابێ کە ئێمەش ئیزنی پێ بدەین. ئەگەر دژایەتی نەکەین، لەوانەیە کۆتایی بێت و بە کەمترین زیان دەربازمان بێت. ئیدی دەتوانین دیسان ئاسودە هەتا جارێکی دیکە و کارەساتێکی دیکە، ئاسوودە بین. ئەگەر ئیزن بە ژیان بدەی هەر شتێکی دەوێ بیکات، تەنانەت خراپترین شتیش کە مردنی ئێمەی لەگەڵدا بێ، دیسان کێشەیەک نیەو و هەر باشە.

بەڵام ڤلادیمیر شتێکی زۆرتری دەوێ. ئەو بەردەوام هیوای هەیە شتێک ڕوئەدات و ژیانی باشتر دەکات. ئەو هیوادارە گۆدۆ بێت و وەڵامێکی پیشان بدات، هەر وەڵامێک بێت گرنگ نیە. ڤلادیمیر تێناگات کە بۆچی ئێستراگۆن ئەوەندە بێزار و کەمتەرخەمە.

ڤلادیمیر ئەو بەشەی ناخی ئێمەیە کە چاوەڕوانین ژیان وەڵامی پرسیارەکانمان بداتەوە. ئەو بەشەی ئێمە کە چاوەڕوانی یارمەتی کەسانی دیکەیە تا ئەو گەنجو سامانە بەنرخە بدۆزینەوە کە وادەزانین لە شوێنێکدا بوونی هەیەو چاوەڕێمان دەکات. ڤلادیمیر و ئێستراگۆن هیچ یەکیان ئەوەندە بە ژیانەوە نەبەستراون و هەستێکی ئەوتۆیان بەرانبەر ژیان نیە کە واز لە بیرۆکەی خۆ کوشتن بێنن. ئەوان بەردەوام دەیانەوێ لە دارێک کە لە پەنایاندایە خۆیان هەڵواسن و کۆتایی بە ژیانیان بێنن. هەر دووکیشیان دەزانن کە ئەم شتە ڕو نادات. ئەم باس و بیرۆکەیە شێوەیەکە بۆ تێپەڕاندنی کات: ” دەگەڕم، بەم چاوە چکۆلانەمەوە دەگەڕم بۆ درەختێک خۆمانی لێ هەڵواسین.” ئەمە هەر ئەو شێوەیەیە کە هەندێک جار بۆ ڕێ هاتن لەگەڵ کێشەکانماندا بەکاری دێنین، چونکە ئێمە بەجۆرێک لە دڵسوتاندن بۆ خەمەکانمان چێژ دەبینین.

ڤلادیمیر پێویستی بە ئێستراگۆنە بەڵام ئەو هەست و نیازەی دەر ناخات. ئێستراگۆن دڵخۆشە بە تێپەڕ کردنی کات لەگەڵ ڤێلادیمیر. ئێمە پێویستمانە خۆمان دڵنیا کەین کەسێکی بەنرخین. لە دەرون و نیهادی خۆماندا بە شوێن شتێک دا دەگەڕین کە هۆکارەکانمان بۆ وجود و بوونمان بسەلمێنێت. ئەگەر بایەخ بەمە نەدەین، چ بە سەرماندا دێت؟ ئیدی پێویستیێکمان بۆ پەیوەندیێکی قووڵ لە گەڵ دەروونماندا نامێنێت. لە ڕاستیدا ڤلادیمیر و ئێستراگۆن دەروون و نیهادی یەکدین.

کاتێک پۆزۆ و لوکی لە سەر دیمەنەکە دەر دەکەون، ڤلادیمیر بە دەرفەتێکی دیکەی دەزانێ لەو دۆخە کزو بێ وزەیە بێتە دەرێ. ئەبێت پۆزۆ، گۆدۆ بێت؟ نە؟ دەی باشە، ئێستا ئەو دەتوانێ بابەتێکی خێر و چاک بێت کە ئەوان دور ڤخاتەوە لەو دۆخە، هاوکات دەشتوانن درێژە بە چاوەڕوانیەکەیان بدەن.

پۆزۆ تا کاتێک لوکی بە کار دێنێ کە شتێکی بۆ پێشکەش کردن هەبێت. بەڵام کاتێک ئەو شتەی کە پۆزۆ پێویستیە لە دەست ئەدات، ئیدی لوکی دەبێتەوە کۆیلەیەکی ڕۆژڕەش. لوکی کۆیلەی پۆزۆیە و پۆزۆ ئەیەوێ بە پارەیەکی زۆر بیفرۆشێت.

ڤلادیمیر و ئێستراگۆن زۆر دڵیان بە لوکی دەسوتێت بەڵام هیچی بۆ ناکن، بەتایبەت ئەو کاتەی کە ڕەنگە لوکی باوەڕی نەماوە هیچ یارمەتیێکی پێ بگات و تەنانەت یارمەتیشی ناوێ. لوکی کەسێکە ئەو هۆش و ژیریەی جارانی لە دەست داوە و لەوانەیە بە تەنێ بمێنێتوە.

زۆر کات لە کەسێکدا تەنیا ئەو شتە دەبینین کە بۆمان سودی هەیە، نەک ئەو کەسە خۆی. کاتێک لە کەسێک بێزار دەبین کە ئیدی بۆمان سودێکی نیە یان ناتوانێ ئەو شتانەی ئەمانەوێ بۆمان جێ بە جێ بکات، ئیدی ئەبن بە قورسایی و بارگرانیێک بە سەر شانمانەوە. ئێمە بەرانبەر ئەو شتانەی کە ڕۆژانێک سەرنجمانی ڕا دەکێشا کوێر دەبین و ئیدی پاڕانەوەکانیان بۆ خۆشەویستی نابیستین.

لە ڕوانگەیەکی بەربڵاوترەوە، کاتێک ئیدی گرنگی بە کەسێک نادەین، ئێمە بەرانبەر کێشەکانی دونیا کوێر دەبین و ئیدی هەست بەو کێشانە ناکەین، ئەو کەسە چەوساوە لەوانەیە توانای قسە کردنی نەمێنێت و نەتوانێت لەگەڵماندا بدوێ.

کات تێپەڕ دەبێت. دوێنێ بوو؟ ساڵی پار بوو؟ کەی بوو کە بۆ دواهەمین جار ڤلادیمیر و ئێستراگۆن لێرەدا چاوەڕوانی هاتنی گۆدۆیان دەکرد؟ کەی بۆ دواهەمین جار پۆزۆ و لوکی یان دی؟ گرنگە؟ لە ڕاستیدا ڕۆژ، ساڵ یان تەمەن چین؟ مرۆڤ تەمەنی لە چاوەڕوانیدا دەژی. مرۆڤ چاوەڕوانە لە دایک بێت، چاوەڕوانە گەورە بێت و ببێت بە پیاو، چاوەڕوانە سەرکەوتوو بێت، چاوەڕوانە عەشقێکی ڕاستەقینە بدۆزێتەوە، چاوەڕوانی دۆزینەوەی ئاسودەییە، هەروەها چاوەڕوانی مەرگە. هەر لەو کاتانەی چاوەڕوانی شتەکانە و لە چاوەڕوانیدا کات دەباتەسەر، بیردەکاتەوە، ڕوبەڕوی زۆرێک بڕیار دەبێتەوە، لە گەڵ خۆیدا ململانێە کە چ ڕێگایەک بگرێتە بەر، دەبێت وەکو ڤێلادیمیر بەو هیوایە بێت کە سبەینێ وەڵامەکان ئاشکرا دەبن؟ یان دەبێ وەکو ئێستراگۆن ئیدی بە شوێن وەڵامەکاندا نەبێت و گەڕان بە شوێن وەڵامەکان لە بیر خۆی باتەوە؟ شایەنە کە ڕاوەستێت ژیان بچێتە پێشێ و ڕووداوەکان ڕوو بدەن و ئەمیش لەگەڵ شەپۆلەکەدا بڕوات؟

ئەگەر ئەو کەسانەی دەوروبەری، کێشەو ئازارێکیان هەبێت یان هەڕەشەیەک لە سەریان بێت، پێویستە ئەو یارمەتی بدات؟‌ ئەگەر یارمەتی داو توشی کێشە هات، ئەبێ واز بێنێت و بڕوات تا کەسێکی دیکە ئیشەکە چارەسەر کات یان هەستێتەوە و دیسان هەوڵبدات بۆ ڕزگار کردنی ئەو کەسە چەوساوەیە؟

چاوەڕوانی گۆدۆ چاوەڕوانی مرۆڤە بۆ ئەوەی ژیان نهێنیەکانی خۆی دەربخات. پیشاندەری پەیوەندی مرۆڤەو نیهادی خۆی. نامرۆڤایەتی مرۆڤە بەرانبەر مرۆڤ. پرسیارە لە مەعنا. مەعنایەک بوونی هەیە؟ شیاوە کە بۆ وەڵامەکان بگەرێین یان دەبێ هەر وا کوێرانە بەرەو پێش بڕۆین و تەنیا بۆ پشوو دانێکی کورت ڕاوەستین. لەبەرئەوەی وەڵامەکان هەر وەکو گۆدۆ هیچ کات نایێن، بیر و کردەوەکانی ئێمەش هیچ لەم دۆخە ناگۆڕێت.

مەرگارێت گوملەی

سەرچاوە: Literature Study Online

سەرنجێک بنووسە

avatar
  بە ئەندام بوون  
ئاگادار بوونەوە لە