×

شانۆنامەی شا لیر

شا لیر – King Lear
نووسەر: ویلیام شێکسپیر – William Shakespeare
ساڵ: ۱۶۰۶
وەرگێڕانی کوردی: شێرزاد حەسەن / ۲۰۰۷

کورتەیەک لە شانۆنامەکە

لیر پاشای پیری بریتانیا بڕیاری داوە لە تەختی پاشایەتی دابەزێت و دەسەڵاتەکەی لە نێوان سێ کچەکەیدا بە یەکسانی دابەش بکات. سەرەتا تاقیکردنەوەیەک دەخاتە بەردەم کچەکانییەوە و داوایان لێ دەکات پێی بڵێن کە چەندە ئەمیان خۆش دەوێت. گۆنریل و ڕیگن دوو کچە گەورەکەی پاشا، بە مەراییەوە وەڵامی باوکیان دەدەنەوە. بەڵام کۆردیلیا کچی بچووک و کچی دڵخوازی باوکی بێدەنگ دەبێت و دەڵێت هیچ وشەیەکی پێ نییە بۆ دەربڕینی ئەوەی کە چەندە باوکی خۆش دەوێت. لیر تووڕە دەبێت و حاشا لە کۆردیلیا دەکات. پاشای فەرەنسا کە خۆشی لە کۆردیلیا هاتووە دەڵێت کە هێشتا ئامادەیە لەگەڵی هاوسەرگیری بکات، تەنانەت بەبێ دارایی و خاک و زەوی. ئیدی کۆردیلیا لەگەڵی دەچێت بۆ فەرەنسا بەبێ دۆعای خێری باوکی.

هەرزوو لیر تێدەگات کە بڕیارێکی هەڵەی داوە. گۆنریل و ڕیگن خێرا دەست دەکەن بە چەوساندنەوەی ئەو دەسەڵاتە کەمەی کە لیر هێشتا بە دەستیەوەیە. لیر ناتوانێت بڕوا بکات کچە نازدارەکانی خەریکن خەیانەتی لێ دەکەن و وردە وردە شێت دەبێت. لە ماڵی کچەکانی هەڵدێت و لە کاتی ڕەشەبایەکی قورس و بروسکاویدا سەر دەنێت بەرەو بیابان و دەر و دەشت. لەم هەڵاتنەیدا لەگەڵ باڵوول و کۆنت دەبێت کە کەسێکی خانەدان و دڵسۆزە و خۆی گۆڕیوە.

هاوکات خانەدانێکی پیری دیکە بە نێوی گلۆستر ڕووبەڕووی کێشەگەلێکی بنەماڵەیی دەبێتەوە. کوڕە زۆڵەکەی، ئێدمۆند دەیخەڵەتنێت و وا دەکات بڕوا بهێنێت کە کوڕەکەی دیکەی واتە ئێدگار هەوڵی کوشتنی دەدات. ئێدگار لە دەستی ئەو جەماعەتەی کە باوکی ڕایسپاردووە بۆ گرتنی، هەڵدێت و خۆی وەکوو سواڵکەرێکی شێت دەگۆڕێت و بە خۆی دەڵێت تۆمی هەژار. وەکوو لیری پاشا ئەمیش سەر دەنێتە بیابانەوە.

کاتێ گلۆستر_ی دڵسۆز ئاگادار دەبێتەوە کە کچەکانی شا لیر پشتیان لە باوکیان کردووە، بڕیاری یارمەتیدان بە لیر دەدات بە هەموو مەترسییەکانییەوە. ریگن و کۆرنۆل_ی شووی پێی دەزانن و بە خەیانەت تۆمەتباری دەکەن، چاوەکانی کوێر دەکەن و لە دەرەوەی شار وێڵی دەکەن. دواجار بە ڕێنوێنی و ڕێپیشاندەری ئێدگاری کوڕی، دەگات بە شاری دۆڤەر کە شا لیریش گەیشتووەتە ئەوێ.

لە دۆڤەردا سوپایەکی فەرەنسی بە ڕابەری کۆردیلیا بە مەبەستی پاراستنی باوکییەوە هێرش دێننە نێو شارەکەوە. ئێدمۆند هاوکات لەگەڵ ڕیگن و گۆنریل دەکەوێتە پەیوەندی خۆشەویستییەوە. ئەلبانی شووەکەی گۆنریل خەریکە دڵی بۆ کارەساتەکەی لیر دەسووتێتەوە، ئیدی گۆنریل و ئێدمۆند پیلان دەڕێژن بۆ کوشتنی ئەلبانی.

گلۆستر_ی ناهومێد و بێهیوا دەیەوێت خۆکوژی بکات، بەڵام ئێدگار بە فێڵێکی سەیر ڕزگاری دەکات و بەرەو لاپاڵێکی خەیاڵی دەیبات. هاوکات سوپای ئنگلیز دەگەنە دۆڤەر، و سوپای ئنگلیز بە ڕابەری ئێدمۆند سوپای کۆردیلیا دەشکێنێت. لیر و کۆردیلیا قۆڵبەست دەکرێن. لە پەردەی داویدا ئێدگار لەگەڵ ئێدمۆند شەڕی دووقۆڵی دەکەن و ئێدمۆند دەکوژرێت. لە مەرگی گلۆستر ئاگادار دەبینەوە. گۆنریل، ڕیگن ژەحرخوارد دەکات بە هۆی بەغیلیبردنی لەسەر ئێدمۆند، ئینجا خۆیشی دەکوژێت کاتێک ئەلبانی دەزانێت بە بێوەفایی و ناپاکییەکەی. لە کۆتایشدا کۆردیلیا لە بەندیخانەکە لە سێدارە دەدرێت و لیر لە خەفەت و پەژارەدا بەسەر تەرمی کۆردیلیاوە دێق دەکات و دەمرێت. ئەلبانی و ئێدگار و کۆنت_ە پیرەکە دەمێننەوە بۆ بەڕێوەبەردن و پاراستنی وڵات لە ژێر بارێک لە داخ و خەفەتدا.

سەرنجێک بنووسە

پۆستی ئەلیکترۆنییەکەت بڵاو ناکرێتەوە. ئەو خانەگەلەی بە * دەستنیشان کراون پێویستە پڕ بکرێنەوە.