کورتەیەک لە شانۆنامەی هاملێت

هاملێت – Hamlet
نووسەر: ویلیام شێکسپیر – William Shakespeare
ساڵ: 1600 یان 1601

لە شەوێکی تاریکی زستاندا تارمایێک لە سەر پەرچینەکان قەڵای ئێلسینۆر لە دانیمارک پیاسە دەکات. لە بەردا جووتێک لە پاسەوانەکان پێ دەزانن و پاشان زانایەک بە ناوی هۆراشیۆ. تارماییەکە شێوەی پاشا هاملێت دەدا کە دەمێکە مردووە و تەختی پاشایەتیەکەی گەیشتووەتە کلۆدیۆسی برای کە ئێستا شاژن گێرتروودی براژنی خواستووە. کاتێک هۆراشیۆ لەگەڵ ئەو دو پاسەوانە میرزادە هاملێت کوڕی گێرتروود و پاشا هاملێت دێنن تارماییەکە ببینێ، تارماییەکە لە گەڵ هاملێت دا دەدوێ و پێی دەڵێ کە وی ڕۆحی باوکیە. دەڵێ کە باوکی بە دەس کلۆدیۆسی مامی کوژراوە. داوا لە هاملێت دەکات تۆڵەی باوکی لە بکوژەکەی بکاتەوە کە تەختی پاشایەتیەکەی داگیر کردووە و ژنەکەیشی خواستووە. تارماییەکە بۆ نزیکەو بەیان دەچێت و لە چاو ون دەبێ.

میرزادە هاملێت خۆی بە تەواوی تەرخانی تۆڵە کردنەوەی مەرگی باوکی دەکات. بەڵام لەبەر ئەوەی لە سرووشتی خۆیدا کەسێکی تێفکرە، دوای دەخات و دەچێتە دۆخێکی دەروونی شێواو و تەنانەت شێوەیەک لە شێتی لێ دەر دەکەوێ. کلۆدیۆس و گێرتروود نیگەرانی شێوەی هەڵسوکەوتی نائاسایی هاملێتن و خەفەتی پێ دەخۆن، هەوڵ دەدەن هۆکاری ئەم دۆخە شێواوەی هاملێت بدۆزنەوە. ئەوان بە ڕۆزێنکرانز و گیڵدێنستێرن هاوڕێکانی دەسپێرن کە چاویان بە هاملێتەوە بێت. کاتێک پۆلۆنیەس دەڵێ لەوانەیە ئەم شێتیەی هاملێت بە هۆی خۆشەویستی بۆ ئۆفیلیای کچی وی بێت، کلۆدیۆس قایل دەبێ کە گوێ دابخەن بۆ وتوێژەکانی هاملێت لەگەڵ ئەو کچەدا. هاملێت بە ڕوونی وەک شێتێک دەر دەکەوێ بەڵام لەوە ناچێ عاشقی ئۆفیلیا بێت: هاملێت پێشنیاری پێ دەدات بچێتە ماڵی ڕەبانەکانەوە، دەڵێ لە خوایە هاوسەرگیریەکان بە تەواوی قەدەغە کرابان.

گرووپێک شانۆگەری گەشتیار دێن بۆ ئێلسینۆر، هاملێتیش بۆ تاقی کردنەوەی تاوانباری مامی فکرێ بە مێشکی دەگات. شانۆیەک ساز دەکات و شانۆگەرەکان شانۆیەک پیشان دەدەن کە زۆر شێوەی ئەو ڕوداوانە دەدات کە هاملێت لە چۆنیەتی کوژرانی باوکی بە دەس مامی لە خەیاڵی دا هەیەتی. ئیدی ئەگەر کلۆدیۆس تاوانبار بێت بێگومان دەری دەخات و ئەم پیلانە کاردانەوەی دەبێت. کاتێک لە ناو شانۆکەدا ساتی کوشتنەکە دەگات، کلۆدیۆس هەڵ دەسێت و ژوورەکە بە جێ دێڵێ. هاملێت و هۆراشیۆ ڕێک دەکەون کە ئەم ڕووداوە و ئەم تێکچوونەی کلۆدیۆس تاوانبار بوونی دەسەلمێنێ. هاملێت دەچێ کە کلۆدیوس بکوژێ بەڵام دەبینێ کە خەریکی نوێژە. لە بەر ئەوەی هاملێت بڕوای هەیە کە کوشتنی کلۆدیۆس لە کاتی نوێژدا ڕۆحی دەنێرێتە بەهەشت، بیر دەکاتەوە کە کوشتنی لە ئەو کاتە تۆڵە سەندنێکی شیاو نیە و بڕیار دەدا جارێک نەیکوژێت و تامڵ بگرێت. کلۆدیۆس لە شێتی هاملێت تۆقیوە و ترسی گیانی خۆی هەیە، فەرمان دەدات هەتا زووە هاملێت بنێرن بۆ ئینگلتەڕا.

هاملێت تووڕەیە و دەچێ بۆ لای دایکی کە باس و خواسی کات. لە ژورەکەی دایکیدا پۆلۆنیەس لە پشت پەردەیەکەوە خۆی حەشار داوە، هاملێت دەنگێک لە پشت پەردەکەوە دەبیستێ و پێ وایە کلۆدیۆسە خۆی لەوێ شاردووەتەوە، شمشێرەکەی دەکاتە قوماشی پەردەکەوە و بەمجۆرە پۆلۆنیەس دەکوژرێ. بە بۆنەی ئەم تاوانەی یەکڕا و هەر زوو لەگەڵ دو هاوڕێکەی دەینێرن بۆ ئینگلتەڕا. پیلانی کلۆدیۆس بۆ هاملێت زۆرترە لە دورخستنەوەی لە وڵات، ئەو داوایەکی مۆرکراوی بۆ پاشای ئینگلتەڕا ناردووە و داخوازی کوژرانی هاملێتی کردووە.

ئۆفیلیا لە دوای مەرگی باوکی، دەپەڕێتە سەری و لە گریان و شیوەن بە شوێن باوکیدا شێت دەبێ. خۆی دەخاتە چەمێک و دەخنکێ. لێیرتیس کوڕی پۆلۆنیەس کە لە فەڕەنسا بووە بە توڕەیی دەگەڕێتەوە بۆ دانیمارک. کلۆدیوس دڵنیای دەکات کە هاملێت بەرپرسە لە مەرگی باوک و خۆشکی. نامەیەک لە لایەن هاملێتەوە دەگاتە دەستی پاشا، لە نامەکەدا هاتووە کە لە ڕێگای ئینگلتەڕا جەردەکان هێرشیان بردووەتە سەر کەشتیەکەیان و ئێستا گەڕاونەتەوە بۆ دانیمارک. کلۆدیوس پیلانێک دا دەڕێژێ کە ئارەزووی لێیرتیس بۆ تۆڵە کردنەوە لە هاملێت بە کار بێنێت بۆ لە ناو بردنی هاملێت. پاشان لێیرتیس لە گەڵ هاملێتدا دەچێتە مەیدانی شەڕی بێتاوانی. کلۆدیۆس خەنجرەکەی لێیرتیس ژەحراوی دەکات، تاکو ئەگەر هاملێتی زامدار کرد، هاملێت بکوژرێت. کلۆدیۆس بۆ ئەوەی دڵنیا بێت، پەرداخێکیش ژەحراوی دەکات کە ئەگەر هاملێت بەشی ئەوەڵ یان دووهەمی کێبەرکێکەی بردەوە پەرداخەکە بدات لێ بخواتەوە و بەم جۆرە بیکوژێت. کاتێک هاملێت دەگەڕێتەوە بۆ ئێلسینۆر پرسەی ئۆفیلیایە. خەم و پەژارە دایدەگرێت و دەچێ بۆ لای لێیرتیس و پێ دەڵێ کە هەمیشە ئۆفیلیای خۆش ویستووە و عاشقی بووە. کاتێک دەگەیەتەوە ناو قەڵا بە هۆراشیۆ دەڵێ، بڕوای وایە کە هەر کەسێک دەبێ بۆ مردن ئامادە بێت چونکە هەر کات و ساتێک لەوانەیە مەرگ ڕابگات. گەمژەیەک بەناوی ئۆسریج فەرمانەکانی کلۆدیۆس بۆ ڕێک خستنی شەڕی نێوان هاملێت و لێیرتیس جێ بە جێ دەکات.

شەڕە شمشێر دەست پێ دەکا. هاملێت بەشی یەکەم دەباتەوە بەڵام پەرداخەکە لە دەستی پاشا ناگرێت و نایخواتەوە. لەولاو گێرتروود لە پەرداخەکە دەخواتەوە و دەس بە جێ بە ژەحری پەرداخەکە دەمرێت. ئەمجار لێیرتیس هاملێت زامدار دەکات، بەڵام هاملێت ڕاستەو خۆ بە ژەحرەکە نامرێت. لێیرتیسیش بە شمشێرەکەی خۆی زامدار دەبێت، ئاشکرای دەکات کە پاشا بەرپرسە لە مردنی شاژن و پاشان گیانی دەر دەچێ. هاملێتیش بە شمشیرە ژەحراویەکە کلۆدیۆس زامدار دەکات و بە زۆر شەرابە ژەحراویەکە دەداتە دەرخواردی. کلۆدیۆس دەمرێت و هاملێتیش هەر دوای تۆڵە سەندنەوەکەی دەمرێ.
لەم کاتەدا، میرزادەیەکی نۆروێژ بە ناوی فۆرتینبراس کە سووپایەکی بەرەو دانیمارک هاوردووە و بەرلەوەتر لە ناو شانۆکەدا هێرشی بردبووە سەر پۆلەندا لەگەڵ باڵیۆزەکانی ئینگلتەڕا دێنە ژوورێ، باڵیۆیزەکان هەواڵی مردنی ڕۆزێنتکرانز و گیڵدێنستێرن ڕادەگەینن. فۆرتینبراس بە دیتنی ئەو دیمەنە ناخۆش و دڵتەزێنە سەری سووڕ دەمێنێ کە چۆن تەواوی بنەماڵەی پاشایەتی لە سەر عەرز بە مردوویی ڕاکشاون. دەیەوێ دەسەڵاتی پاشایەتی بگرێتە دەست. هۆراشیۆ دوایین داواکاری هاملێت جێ بە جێ دەکات، چیرۆکی دڵتەزێنی هاملێت بۆ ئەو میرزادەیە دەگێڕێتەوە. فۆرتینبراس فەرمان دەدات بە شێوەیەک شایەنی سەربازێکی کوژراو بێت هاملێت ببەنە دەرەوە.

سەرچاوە: Spark Note

سەرنجێک بنووسە

پۆستی ئەلیکترۆنییەکەت بڵاو ناکرێتەوە. ئەو خانەگەلەی بە * دەستنیشان کراون پێویستە پڕ بکرێنەوە.